BITÁCORA DE JUAN MANUEL MACÍAS

lunes 5 de diciembre de 2011

Un poema de María Polydouri


Este poema de María Polydouri, traducido por mí, forma parte del último (y muy recomendable) número doble de la revista Isla de Siltolá.


PORQUE ME QUISISTE

No canto sino porque me quisiste
en los años pasados.
Con el sol, con el presagio del verano,
y en la lluvia o la nieve
no canto sino porque me quisiste.

Sólo porque me tuviste entre tus brazos
una noche, y me besaste en la boca,
sólo por eso soy hermosa igual que un lirio abierto
y aún guarda el alma aquel escalofrío,
sólo porque me tuviste entre tus brazos.

Sólo porque tus ojos me miraron,
y el alma en tu mirada,
me ceñí con orgullo la más alta
corona de mi vida,
sólo porque tus ojos me miraron.

Sólo porque te fijaste en mí cuando pasaba
y yo en tus ojos vi pasar mi sombra
leve, como un sueño,
y jugar, y sufrir,
sólo porque te fijaste en mí cuando pasaba.

Porque, titubeando, me llamaste
y me tendiste las manos,
y en tus ojos traías el deslumbramiento
—un desbordado amor—,
porque, titubeando, me llamaste.

Sólo, sólo porque a ti te gustaba,
es porque mi andar sostenía su gracia,
como si me siguieras allá donde marchase,
como si pasaras por algún lugar cerca de mí.
Sólo, sólo porque a ti te gustaba.

Sólo porque me quisiste yo he nacido,
por eso sólo se me concedió la vida.
Y en esta vida triste, insatisfecha,
mi propia vida fue colmada.
Sólo porque me quisiste yo he nacido.

Tan sólo por tu amor inigualable
dispuso el alba rosas en mis manos.
Para alumbrar un instante tu camino
la noche pobló mis ojos con estrellas,
tan sólo por tu amor inigualable.

Sólo porque tan bellamente me quisiste
he vivido, para multiplicar
tus sueños, hermoso tú que has declinado,
y ahora dulcemente muero
sólo porque tan bellamente me quisiste.

(Traducción de Juan Manuel Macías)

***

ΓΙΑΤΙ Μ’ ΑΓΑΠΗΣΕΣ

Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.

Μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου
μια νύχτα και με φίλησες στο στόμα,
μόνο γι’ αυτό είμαι ωραία σαν κρίνο ολάνοιχτο
κ’ έχω ένα ρίγος στην ψυχή μου ακόμα,
μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου.

Μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου με κύτταξαν.

Μόνο γιατί όπως πέρναα με καμάρωσες
και στη ματιά σου να περνάη
είδα τη λυγερή σκιά μου, ως όνειρο
να παίζει, να πονάη,
μόνο γιατί όπως πέρναα με καμάρωσες.

Γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες
και μου άπλωσες τα χέρια
κ’ είχες μέσα στα μάτια σου το θάμπωμα
—μια αγάπη πλέρια,
γιατί δισταχτικά σα να με φώναξες.

Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε
γι’ αυτό έμεινεν ωραίο το πέρασμά μου.
Σα να μ’ ακολουθούσες όπου πήγαινα,
σα να περνούσες κάπου εκεί σιμά μου.
Γιατί, μόνο γιατί σε σέναν άρεσε.

Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα,
γι’ αυτό η ζωή μου εδόθη.
Στην άχαρη ζωή την ανεκπλήρωτη
μένα η ζωή πληρώθη.
Μόνο γιατί μ’ αγάπησες γεννήθηκα.

Μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου
μου χάρισε η αυγή ρόδα στα χέρια.
Για να φωτίσω μια στιγμή το δρόμο σου
μου γέμισε τα μάτια η νύχτα αστέρια,
μονάχα για τη διαλεχτήν αγάπη σου.

Μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες
έζησα, να πληθαίνω
τα ονείρατά σου, ωραίε που βασίλεψες
κ’ έτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ωραία μ’ αγάπησες.

17 ESCOLIOS:

Antonio Tello dijo...

Bellísimo poema, Juan Manuel, que empieza con una negación aseverativa.
Aparte de tus contribuciones, es muy bueno lo que publica Siltolá, lástima que me respondieran de un modo tan poco elegante cuando les envié uno de mis últimos libros. No creo que mi poesía se merezca una respuesta de tono menor. En fin, como lo cortés no quita lo valiente me congratulo por esta publicación y, sobre todo, por ti. Un abrazo

ana dijo...

¡viva!

Juan Manuel Macías dijo...

Estimado Antonio, muchas gracisa por tus palabras hacia mi traducción. En cuanto a tu reflexión posterior sobre Siltolá, permíteme contestarte con otra reflexión. En este país (y supongo que en cualquiera del mundo civilizado) una editorial de poesía no sólo es una forma exquisita de suicidio sino tambien una iniciativa privada, donde se invierte y, sobre todo, se pierde dinero privado. Supongo que estás al tanto de lo que cuesta hacer una tirada de mil ejemplares en offset... Sin ir más lejos, hoy estuve hablando con un amigo editor, el cual me contaba que los libros que esperaba vender este año se los pagaría la distribuidora al año que viene. Si es que se los pagaba, que no las tenía todas consigo. Todos podemos sentirnos heridos en nuestro amor propio cuando chocamos con el criterio de un editor, es muy humano, caray. Pero es que el criterio de un editor de poesía es tan personal e intransferible como el tuyo o el mío, si fuéramos editores, y cada editor de poesía es libre de ir construyendo el catálogo que le venga en gana. Luego ya el tiempo, se supone, dirá. Es saludable aceptar esto. Por otra parte, si los poetas o los autoproclamados poetas se compraran de vez en cuando algún libro de poesía en este país, y no esperaran a que se lo regalasen, tal vez las cosas irían mejor y habría más oportunidades para todos. Por mi parte, yo seguiré comprando libros que me interesen y apoyando a las editoriales que editan poesía, todas, subrayo: todas, aunque me hayan podido rechazar algún original eventualmente(en su derecho), y dios me libre de decir en público cuáles son. Y en el caso de Siltolá, naturalmente, no puedo tener más que palabras de agradecimiento, hacia esta iniciativa de Javier Sánchez Menéndez.
Un abrazo.

Juan Manuel Macías dijo...

Gracias Ana!

Mario Domínguez Parra dijo...

Magnífica traducción, Juan Manuel.

Juan Manuel Macías dijo...

Muchas gracias, Mario.

Beatriz Barrios dijo...

Sencillamente: ¡ESTUPENDO!.

Pablo Rodríguez dijo...

Es una traducción muy buena de un gran poema. Muy buen trabajo y muy buena elección.

Con una cuestíón secundaria que siempre me sorprende. A pesar de que no leo griego contemporáneo, sí que tengo problemas con su ortografía. Es una cuestión que no acabo de entender, probablemente porque no comparto la solución que le han dado.

La pregunta es clara: ¿por qué con acentuación monotónica? La reforma de ortográfica es de 1982 por imperativo legal —creo que el decreto se aprobó en agosto—. Polydouri fallece más de medio siglo antes.

En esta página hay bastantes poemas de María Polydouri —me temo que no sé ćuántos respecto al total, porque no conozco su obra—. Casi todo está según ortografía politónica. Por si sirve, aunque ya lo conocerás.

Juan Manuel Macías dijo...

Muchas gracias, Beatriz.

Juan Manuel Macías dijo...

Gracias por tu comentario, Pablo. Respecto a la acentuación, lo que dices tiene sentido, por supuesto. De hecho, la edición de Takis Mendrakos de la obra completa de Polydouri, que es la que yo manejo, usa la acentuación politónica. La escritura es un legado cultural que, generalmente, tiende a la fosilización, al margen de la realidad viva de una lengua. En el caso del griego, es un monumento que pesa mucho; sin embargo yo sí estoy conforme con la reforma monotónica del 82, por más que se hiciera a golpe de decreto. Por esa razón, en el libro que estoy preparando, he optado por editar a Polydouri en monotónico.
Un abrazo (te debo un correo).

Ernesto Frattarola dijo...

Qué belleza. Gracias.

Pablo Rodríguez dijo...

Gracias por la información, José Manuel. Me sonaba que estabas trabajando en una tradución de Polydouri. Ahora ya sabemos que está en marcha y que será bilingüe.

Respecto a la acentuación politónica o monotónica, supongo que es una cuestión compleja. No soy griego ni leo griego actual —antiguo realmente tampoco ;-)—. Como reforma se llevó a cabo de una manera bastante extraña. Al parecer, quien decidio la norma fue la presión de los editores de periódicos, porque con la informática en politónico era todo mucho más caro.

Yo no dudo de que a partir de 1982 es lo que hay, pero anterior a 1982 me parece que es claro que la ortografía es distinta. Será en parte por desconocimiento, pero en un texto anterior a 1982, que esté en monotónico me da como que falta algo. A lo mejor es sólo una cuestión tipográfica, aunque creo que algo más es.

Juan Manuel Macías dijo...

Gracias a ti, Ernesto, por la visita.

Juan Manuel Macías dijo...

Así es, Pablo. Desde luego, planteas un debate interesante. Pero mi postura es la siguiente. María Polydouri escribió aplicando unas normas ortográficas de manera automática, pues eran las normas de su tiempo. Si hubiera escrito hoy en día, habría aplicado las actuales, probablemente, a no ser que deviniera en una nostálgica reivindicativa del sistema politónico. La lengua sigue siendo la misma y sigue teniendo un único acento, intensivo. Por lo tanto, lo más natural, a mi juicio, es editar sus poemas con la acentuación monotónica, presente en la mayor parte del griego escrito o editado en la actualidad, y de la que yo soy ferviente partidario.

Albert Lázaro-Tinaut dijo...

Además del magnífico poema y de la no menos excelente traducción, me ha apasionado el debate que se ha producido en estos comentarios. No sé griego (bueno, lo poco que sé es lo que aprendí de griego clásico en mi adolescencia, que he ido olvidando). Casualmente, ayer regresé de una agradable estancia de dos semanas largas en Rodas, donde todo me devolvió, por una parte, al helenismo, y por otra, a esa enriquecedora pluriculturalidad a caballo entre occidente y oriente.
Espero leer tu antología cuando esté publicada, pues promete momentos de lectura muy agradables.
Por otra parte, coincido plenamente con tu respuesta a Antonio Tello porque he vivido con mucha intensidad la experiencia de la edición y también conozco a editores que se dejan la piel, además de su propio dinero, sólo por el placer de divulgar la poesía y la narrativa breve, es decir, por amor.

Juan Manuel Macías dijo...

Muchas gracias por tu comentario, Albert. Y disculpa el tiempo que he tardado en contestar, pero es que he estado alejado de internet por motivos mayores.

Pablo Rodríguez dijo...

Gracias, Juan Manuel, por el comentario sobre la ortografía.

Gracias a tu explicación veo por primera vez el sentido de actualizar la ortografía. Lo entiendo, pero mi ignorancia (de la lengua griega) me impide compartirlo totalmente.

Entiendo que es complejo, porque a mí en nuestro idioma se me ocurren ejemplos que no diría que no valen. Yo no corregiría a Juan Ramón Jiménez su «pájina». A los escritores clásicos hay que actualizarle la ortografía, por supuesto (pero yo diría que ninguno es de este siglo).

Con un ejemplo más parecido, entiendo. Alemania en propuso una reforma ortográfica en 1996. Independiente de sus particularidades (que las tiene), yo no editaría a ningún autor del siglo XX con las nuevas reglas. Por poner el ejemplo que más conozco y he trabajado: la filosofía. ¿Wittgenstein o Heidegger? Mejor según las reglas de su tiempo. ¿No modernizaría a Kant o a Hegel? Ortográficamente no en una edición (dudaría en una cita), pero seguro sí que no lo editaría en letra gótica (la edición crítica de Kant así se sigue editando, al parecer).

¿Que en el fondo la multiacentuación es un intento de «purificación» del griego? Me refiero a καθαρεύουσα, a lo que en el fondo es un griego arcaizante. Desde luego, después de casi 30 años, el griego actual ha perdido todo acento que no sea el agudo (o marca diacrítica que no sean los dos puntos). Pero con lo anterior...

Entiendo que tú el griego antiguo (escrito originalmente hasta 1453) lo editarías con acentuación múltiple, ¿o no?

Parte de mi reticencia seguro que tiene que ver con el hecho de que yo el griego que he visto es clásico. Y también estará relacionado con el hecho de que yo el griego que he visto impreso usando ordenadores ha sido horroroso (a veces también el monotónico). Por eso pienso que la tipografía no debe ser una excusa para cambiar la acentuación (al igual que la transliteración). No digo que en tu caso sea así.